İSO Ekonomik Durum Anketi'ne göre sanayide durum flu

İSTANBUL (asha) – İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük, Türk sanayicisinin gelecekten ümitli olduğunu, ancak beklentilerin giderek azalması sebebiyle endişelerin arttığını söyledi.

 

İSO 2008 yılı ilk yarısına ait ekonomik durum tespit anketi çalışmasını kamuoyuna açıkladı. Konuyla ilgili İSO Konferans Salonu’nda basın toplantısı düzenleyen Tanıl Küçük, 1998 yılından bu yana her altı ayda bir yayımlanan Ekonomik Durum Tespit Anketleri’nin ekonomideki gelişmelerin, üyelerin faaliyet ve beklentilerinin ne yönde olduğunu belirlemeyi amaçladığını bildirdi.

 

Tanıl Küçük, ankette üretimin giderek azaldığı, iç ve dış satışlarda olumsuz bir havanın estiği, yeni siparişler konusunda istenilen beklentinin oluşmadığı, istihdamda olumlu bir durumun söylenemeyeceği, rakamların her 5 kişiden birinin işsiz olduğunu gösterdiği verilerinin yılın ilk dönem anketi ile tespit edildiğini dile getirdi. AS Haber Ajansı’nın (asha) bildirdiğine göre, karlılıkta işletmelerin bir önceki yılın ikinci yarısına göre yüzde 32,4’ten yüzde 27,5’e gerilediğinin görüldüğünü, 2008 yılının ilk yarısında finansman darboğazında olan işletmelerin oranının yüzde 55’ten yüzde 60,2’ye yükseldiğini, belirten İSO Yönetim Kurulu Başkanı Küçük, olumsuz gelişmelere karşılık ihracatın toplam ciro içindeki payının 2007 yılı ikinci yarısında yüzde 36 iken, 2008 ilk yarısında yüzde 38,4’e çıktığını, karşılıksız çek ve protestolu senetle karşılaşan işletmelerde oranın bir önceki yılın ikinci dönemine göre yüzde 72,7 iken 2008 yılının ilk döneminde bu oranın yüzde 60,6’ya gerilediğini kaydetti.

 

“Düşük kur dış borç stokunu yükseltiyor”

 

2001 yılından itibaren Türkiye’de düşük kur yüksek faiz politikasının giderek ağırlık kazandığına işaret eden Tanıl Küçük, “İthalatı adeta özendiren bu politika, dış ticaret açığı ve cari açığın rekor düzeylere çıkmasına, ülkemize giren kısa vadeli yabancı sermayenin çok yüksek düzeylerde reel getiri elde etmesine yol açtığı gibi özel kesimin yatırım ve işletme sermayesi gereksinimini döviz ya da dövize endeksli kredilerle karşılama eğilimini de arttırmıştır” dedi. Küçük, kredi kullanan işletmelerin yüzde 80’den fazlasının döviz ya da dövize endeksli krediler kullandıklarının ortaya çıktığını belirtti. Tanıl Küçük, dış borç stoku istatistiklerinin de dövize endeksli kredi kullanımı konusundaki anket bilgilerini teyit ettiğini hatırlattı.

 

Tanıl Küçük, reel sektörün dış borç yükünün 2005-2007 yılları arasında yüzde 98,3 arttığını, 2007 yılı sonunda borç stokunun 247,1 milyar dolara, bunun içindeki reel sektörün borç miktarının da 100,5 milyar dolara yükseldiğini söyledi. Küçük, “2008 yılının ilk çeyreği sonunda dış borç stokumuz 262,9 milyar dolara, bu miktar içinde reel sektörün payı da 111,9 milyar dolara yükselmiştir” diye konuştu.

 

“İşletmeler yatırım yapamaz hale geliyor”

 

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük, işletmelerin 2008 yılının ilk yarısında yüzde 49,8’inin yatırım yapamadığını, bu oranın 2007 yılının ikinci yarısında yüzde 43,6 seviyesinde olduğunu, yatırım yapamayan şirketlerin bu yıl önemli oranda arttığının görüldüğünü bildirdi. Tanıl Küçük şöyle konuştu:

 

“Merkez Bankası’nın yayımladığı 2008 yılı ilk 6 aylık ödemeler dengesi rakamlarına göre 2007’nin ilk 6 ayında 1,6 milyar dolar olan yurt içindeki yerleşiklerin yurt dışındaki yatırımlarının 2008’in aynı döneminde 1,7 milyar dolara çıkmıştır. Diğer taraftan yurt dışındaki yerleşik kişilerin Türkiye’deki doğrudan yatırımlarına bakıldığında 2006’da 17,6 milyar dolar, 2007’de de 19,4 milyar dolar olan doğrudan yatırım girişinin 2008 yılında yavaşlama eğilimine girdiği görülmektedir. 2007’nin ilk 6 ayında 10,9 milyar dolar olan doğrudan yatırım girişi, 2008’in ilk 6 ayında yüzde 44,3 oranında azalarak 6,1 milyar dolara gerilemiştir.”

 

“Tahminlerde yanılgı olabiliyor”

 

Tanıl Küçük İSO’nun yıl sonu ekonomik göstergelere ilişkin tahminlerini de sıralarken, GSYİH büyüme beklentisinin yüzde 5,2, ÜFE’nin yüzde 10,8, TÜFE’nin yüzde 11, dolar kurunun 1,37 YTL ve euro kurunun 2,05 YTL olacağını kaydetti.

 

İşletmelerin yaptıkları tahminlerde son dönemde en büyük yanılgı yılsonu döviz kurlarında olduğuna dikkat çeken Tanıl Küçük, 2007 yılı ilk yarıda ve ikinci yarıda yapılan döviz kuru tahminlerinde de önemli sapmalar olduğunu dile getirdi. asha’nın haberine göre Küçük, “2007 yılı ilk yarıda yapılan çalışmada yıl sonu dolar kuru tahmini 1,6 YTL iken yıl ortasında yürütülen çalışmada tahmin 1,43 YTL olmuştur. 2007 yılı sonunda dolar kurunun 1,16 YTL olarak gerçekleştiği göz önüne alınırsa sapmanın boyutu açıkça ortaya çıkmaktadır” dedi.

 

2008 yılı ilk yarı anket çalışmasının döviz kurları konusundaki beklentilerinin 2008 yılı başında yapılan 1,33 YTL tahminine yakın olduğunu anlatan Tanıl Küçük, “Çalışmaya katılan işletmelerin 2008 yıl sonu dolar kuru tahmin ortalaması 1,37YTL’dir ve temmuz ayında yaklaşık 1,20 YTL olan kura göre yüzde 14’lük bir artış beklentisini ortaya koymaktadır. Bu tahmin 2008 yılı ortamla program kuru olan 1,38 YTL’ye yakın seviyededir” diye konuştu.

 

“Anket sonuçları olumsuz, sorunlar artıyor”

 

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Küçük, 2008 yılı ilk yarı anketinden sonucun 2007 yılı ikinci yarıya göre daha olumsuz olduğunun görüldüğünü, çalışmanın 5 temel göstergesinden dördü olan üretim, iç satım, dış satım ve yeni siparişlerde tüm ölçeklerde artış bildiren işletmelerin oranının düştüğünü, azalış bildiren işletmelerin oranının arttığını ifade etti. Küçük, istihdamda çok küçük de olsa bir iyileşmenin söz konusu olduğunu belirterek anketi şöyle özetledi:

 

“Karlılıklarının arttığını bildiren işletmeler azalmıştır. Yatırım yapmayan işletmeler oranı artmıştır. Finansman darboğazı içinde olan işletmeler oranı yükselmiştir. Satış hedefini gerçekleştiren işletmeler oranı azalmıştır. Sanayinin temel sorunları; rekabet edilen ülkelere kıyasla yüksek girdi maliyetleri, yüksek kayıt dışılık, düşük kur, düşük kar marjı, yatırım teşviklerinin azlığı, kalifiye eleman eksikliği, kalitesiz ve ucuz ithalatın yarattığı baskı, uzun vadeli ve uygun koşullarda finansman yetersizliği, iç talepteki durgunluk, SSK primlerinin yüksekliği, kıdem tazminatı sorunudur.”

 

Tanıl Küçük sanayicinin gelecek dönemden umutlu ve iyimser olduğunu sık sık tekrarlayarak, 2008 yılının ilk 6 ayı sonunda ihracatta elde edilen yüzde 38,7’lik artışın iyimserliği desteklerken yüzde 0,8’lik Haziran ayı sanayi üretim artışı, dış ticaret açığı ve cari işlemler açığındaki olumsuz seyir ve enflasyondaki yükselişin iyimserliği gölgelediğini sözlerine ekledi.

 

“Umutluyuz ancak 2008 de kayıp yıllar arasına girdi”

 

Tanıl Küçük konuşmasının sonunda, “Kötünün iyi, ehven-i şer diyebileceğimiz ortalama rakamlarla kapatılmış her yıl, Türkiye’nin kayıp yılları hanesine bir yenisinin daha eklenmesi anlamına gelmektedir. İlk yarısı belirsiz bir tablo ortaya koysa da yıl sonu itibariyle 2008’in kaderinin farklı olacağını ümit etmek isterdik” dedi.

 

Tanıl Küçük, 2008 ekonomisinin genel ekonomik göstergeler itibariyle büyük ihtimalle 2007’ye benzer bir tablo ile sonuçlanacağını, ancak hatırlanacağı üzere 2007’nin pek çok göstergede 2001 sonrası dönemin en düşük artış oranlarının elde edildiği ve çoğunlukla kayıp olarak tanımlanan bir yıl olduğu vurgusunu yaptı.

 

“Reformlar artık şart hale geldi”

 

Özellikle istihdamın sıkıntılar oluşturduğunu vurgulayan Tanıl Küçük işletmelerin yeni istihdam paketini ve 1 Ekim’de yürürlüğe girecek 5 puanlık prim indirimini olumlu adımlar olarak değerlendirdiklerini, ancak her iki alanda da önlemlerin daha ileriye taşınmasını, ayrıca haksız rekabet ve kayıt dışılıkla etkin mücadelenin gerekliliğini kaydetti.

asha’nın haberine göe Küçük, işsizlik başta olmak üzere ekonomik ve sosyal sorunlarını çözebilmek, tam üyeli hedeflediği Avrupa Birli üyeleriyle arasındaki mesafeyi makul düzeylere çekebilmek için Türkiye’nin sanayi üretimi artışında ve büyümede çok daha yüksek oranlar elde etmesinin şart olduğunu kaydetti.

 

Tanıl Küçük 2009 ve sonrasını kazanmak için gelecek dönemde Türkiye’nin süratle ekonomiye odaklanması gerektiğini, yatırım, üretim ve rekabet gücünü destekleyecek reformlarla birlikte dış ticaret açığının ve cari açığının kabul edilebilir seviyelere çekilmesine katkı sağlayacak ekonomik politikaları hızla hayata geçirmesi gerektiğini ifade etti.

(asha/12.08.2008/15.15)