apitülasyonlarla kaybettiğimiz Denizlerimizdeki egemenlik haklarımızı yeniden kazandıran Kabotaj Yasası’nın yürürlüğe girişiyle, Denizcilik ve Kabotaj Bayramı’nı kutluyoruz.
Denizcilik ve Kabotaj Bayramı nedeniyle, kutlama etkinlikleri 1 Temmuz Çarşamba günü saat 10:00’da Kartal Meydanında Atatürk Anıtına çelenklerin konulmasıyla başlayacak.
Denizcilik ve Kabotaj Bayramı kapsamında Kartal Belediyesi ve Kartal Dragos Yelken Kulübü ortak etkinliği olarak 4-5 Temmuz günleri Yelken Yarışları yapılacak. Kartal Dragos Yelken Kulübünün ev sahipliğinde yapılacak yarışmalara 8 takımdan 40 sporcu katılacak. Fenerbahçe Yelken Kulübü, Galatasaray Yelken Kulübü, İstanbul Yelken Kulübü, Marmara Yelken Kulübü, Kalamış Yelken Kulübü, Beyoğlu Belediyesi Yelken Kulübü ve ev sahibi Kartal Dragos Yelken Kulübü Optimist sınıfları Yelken Yarışlarına katılacak takımlar. Yarışmalar Kartal Dragos Sahilinde 4-5 Temmuz 2009 Cumartesi-Pazar günleri Saat 11’de başlayacak.
Kartal Belediye Başkanı Op.Dr. Sayın Altınok ÖZ’ün 1 Temmuz Kabotaj ve Denizcilik Bayramı nedeniyle yayımlamış olduğu kutlama mesajı aşağıdadır :
Ulusal Kurtuluş Savaşımızın ardından, Tam Bağımsız Türkiye Cumhuriyeti, Lozan Antlaşmasıyla tanındı. Lozan’da, Atatürk’ün “Ekonomik bağımsızlık olmadan siyasi bağımsızlık olmaz” görüşü doğrultusunda, Osmanlı İmparatorluğunun yabancı devletlere tanıdığı kapitülasyonlar (ayrıcalık) kaldırıldı. Aynı kapsamda 1 Temmuz 1926’da yürürlüğe giren Kabotaj Yasasıyla uzun yıllar boyunca başka ülkeler tarafından kullanılan, denizlerimizdeki egemenlik haklarımız geri alındı. Peki bu kapitülasyonlar nelerdir? Kabotaj hakkının Yabancı Devletlere devri nelere mal olmuştur?
Osmanlı Devleti’nin “rekabeti artırarak, Avrupayla ticareti geliştirmek” amacıyla 1365’te bir İtalyan şehrine tanıdığı ayrıcalıkla başlayan süreç, 1535’de Fransız gemilerine Osmanlı limanlarında serbest ticaret yapma ayrıcalığıyla sürdü. Bu Kapitülasyonlar zaman içinde “ticari rekabetin gereği” düşüncesiyle, her yabancı geminin vergi ödemeden ve koşulsuz ticaret yapmasına, liman ve tersanelerin yabancıların denetimine geçmesine, kıyılardaki balıkçılık ve süngerciliğin el değiştirmesine kadar vardı. Kabotaj hakkının devriyle ölme noktasına gelen Denizcilik ve Donanma’nın iyileştirilmesi de yine yabancılara teslim edildi.
Hukuki ve ticari kapitülasyonlar ve Kabotaj hakkının devriyle; devlet vergilerini toplayamaz, iç ve dış borçlarını ödeyemez duruma geldi. Hazine denetimi yabancıların eline geçerken para basma yetkisi de devredildi. “İç ve dış borçların ödenmesini düzenlemek”, “vergilerin toplanmasını sağlamak”, “ekonominin düzenlenmesi” amacıyla 1880’de 6 yabancı devlete yetki verilip, Osmanlı Borçlar İdaresi (Düyun-u Umumiye) kuruldu. Düyun-u Umumiye binlerce Türk memuruna vergi toplatmaya başladı. Dahası Düyun-u Umumiye 1884’de Avusturya-Alman ortak girişimi Reji İdaresi’ne tuz ve tütün tekelini devretti. “Tarımda verimin artacağı”, “vergilerin düzenli toplanacağı” gerekçesiyle yetki verilen Reji İdaresi tarihe, kurdurduğu silahlı Kolcu Örgütündeki Türklere 60 bin Türk’ü öldürten örgüt olarak geçti.
Devletin çöküşüne yol açan Kapitülasyonlar Lozan Antlaşmasıyla kaldırıldı. 30 yıllığına diye yetkilendirilip, yetkisi alınamayan Reji İdaresi de 1925’de kaldırıldı. Lozan’da yeniden aldığımız Kabotaj hakkımızın yasal düzenlemeleri de 1926’da yapıldı.
Genç Cumhuriyet her alanda olduğu gibi denizciliği de dışa bağımlı olmadan öz kaynaklarıyla geliştirdi. 1933’de hem yurtiçine hem yurtdışına yük ve yolcu taşıyan 30 feribot ve gemimiz oldu. Donanmamız ulusal kaynaklarla modernleştirildi.
Kurtuluş Savaşıyla bedelini ödeyerek kazandığımız haklarımız ve limanlarımız “ticari rekabete uyum sağlamak”, “ekonomiyi geliştirmek” gibi gerekçelerle yine yabancılara devrediliyor. Kabotaj Bayramı adı bile “Denizcilik Bayramı”na çevriliyor.
Denizcilik sektörünün korunup geliştirilmesi, deniz ticaret filomuzun güçlendirilmesi uluslararası alandaki gücümüzü ve ekonomik etkinliğimizi artıracaktır. Denizlerimizi, ekolojik dengeyi bozmadan, ülkemiz ve ulusumuzun yararına kullanabilmek için, bilimin ışığında, kısa ve uzun vadeli Ulusal politikalar üretmemiz şarttır. Ulusal denizcilik politikalarımızın belirlenmesi, ülkemizin çevresindeki denizlerden en iyi biçimde yararlanması ve denizciliğimizin önündeki sorunların çözümü konusunda herkesi üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmeye çağırıyorum.
Kabotaj ve Denizcilik Bayramı’nı kutluyor, yurttaşlarımıza esenlikler diliyorum.
Op.Dr. Altınok ÖZ
Kartal Belediye Başkanı
